Wat is het verband tussen slaapapneu en hartritmestoornissen?

Wat zijn slaapapneu en hartritmestoornissen?

Om het verband te begrijpen, is het handig om eerst te weten wat slaapapneu en hartritmestoornissen inhouden. Heeft u slaapapneu, dan stopt u tijdens uw slaap regelmatig met ademhalen. Meestal komt dit door een blokkade van de luchtwegen, bijvoorbeeld doordat de tong naar achteren zakt, of doordat de hersenen geen signaal geven dat u moet ademhalen. Zo’n hapering of ademstop noemen we een apneu. Er is sprake van slaapapneu als u meer dan vijf apneus per uur hebt en de apneus minimaal tien seconden duren.

Een hartritmestoornis is een afwijking in het ritme van de hartslag. Die kan te snel, te langzaam of onregelmatig zijn. Een veelvoorkomende vorm ervan is boezemfibrilleren, waarbij uw hart onregelmatig slaat doordat de prikkel die de slag regelt, verstoord is. Volgens de Hartstichting hebben naar schatting bijna een half miljoen Nederlanders boezemfibrilleren, en juist deze variant heeft een duidelijke relatie met slaapapneu.

Hoe vaak komen slaapapneu en boezemfibrilleren samen voor?

Recent onderzoek laat zien dat dit vaker is dan veel mensen denken. De Nederlandse patiëntenvereniging Apneuvereniging.nl meldt dat de helft van de mensen met boezemfibrilleren ook slaapapneu heeft, vaak zonder dit zelf te weten. Tijdens het NVTS-slaapcongres, het Nederlandse congres voor slaapgeneeskunde, werd bovendien gemeld dat mensen met obstructief slaapapneu ongeveer vijf keer meer kans hebben op het ontwikkelen van boezemfibrilleren dan mensen zonder slaapapneu (verslag op dentalinfo.nl).

‘Apneupatiënten hebben een verhoogd risico op boezemfibrilleren,’ aldus Copper. ‘Dat verband is al heel lang bekend.’

Wat veroorzaakt het verband?

Een van de oorzaken is dat het zuurstofgehalte in het bloed tijdelijk zakt tijdens de apneus. Daardoor wordt het hart geprikkeld sneller te gaan pompen en kan er een onregelmatige hartslag ontstaan. ‘Lijdt u aan slaapapneu, dan probeert u te ademen, maar er komt geen lucht binnen,’ vult Copper aan. ‘Hierdoor ontstaat een zogeheten “negatieve druk in de thorax”, wat ook weer invloed heeft op het hart, dat zich in dit gebied bevindt.’

Slaapapneu zorgt bovendien voor een stressreactie in het lichaam en de aanmaak van adrenaline. Daarmee krijgt uw lichaam het signaal om weer te gaan ademen. Handig, maar het veroorzaakt wel een hogere bloeddruk. En ook dit kan volgens Copper hartritmestoornissen veroorzaken.

Let op, kán. Niet alle patiënten met slaapapneu hebben een hartritmestoornis en niet alle hartpatiënten hebben last van ademstops. Wel is er zoals gezegd een verhoogde kans op boezemfibrilleren als u slaapapneu hebt. Ook de mate van apneu speelt een rol. Copper: ‘Heeft iemand lichte apneu, dus krijgt diegene af en toe wat minder lucht binnen, dan is dat niet direct een factor. De ene persoon is er sowieso gevoeliger voor dan de ander. Sommigen worden zonder problemen negentig met ernstige slaapapneu, anderen hebben een matige vorm en hebben op hun veertigste een hoge bloeddruk. Je krijgt ook niet acuut een hartprobleem als je één nacht slaapapneu hebt.’

Helpt behandeling van slaapapneu tegen boezemfibrilleren?

Ook andere Nederlandse cardiologen zien dit in hun eigen praktijk terug. Cardioloog Harry Crijns, verbonden aan het Maastricht UMC+, legt uit: ‘Als je de apneu onder controle krijgt, neemt het aantal aanvallen van fibrilleren altijd af. En soms is de apneu ook simpelweg de oorzaak van het fibrilleren’ (interview via Ksyos, 2024).

Ook in het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven zien cardiologen dit terug. Hoogleraar cardiologie Lukas Dekker: ‘Wij zien indrukwekkende resultaten. Mensen die wij behandelen voor slaapapneu en daarna geen last meer hebben van boezemfibrilleren.’ Sommige patiënten hebben na de behandeling zelfs geen verdere cardiologische behandeling meer nodig (Catharina Ziekenhuis, 2023).

Copper herkent dit beeld uit de praktijk: ‘Soms zie je dat patiënten van hun boezemfibrilleren af komen nadat de slaapapneu is behandeld. Het kan ook gebeuren dat iemands hoge bloeddruk stabiliseert wanneer we de apneu behandelen. Maar heeft iemand eenmaal aderverkalking, dan zal dat niet beter worden door de apneu aan te pakken.’

Wanneer moet u alert zijn?

Andersom is het volgens Copper ook goed om alert te zijn: heeft u hartritmestoornissen, wees dan bedacht op slaapapneu. ‘We krijgen in onze kliniek geregeld patiënten binnen die zijn doorverwezen door hun cardioloog. Het werkt ook de andere kant op: zien wij tijdens slaaponderzoeken een irregulaire hartslag, dan adviseren wij diegene naar een cardioloog te gaan.’ Ook de Hartstichting noemt langdurige slaapproblemen, waaronder slaapapneu, als mogelijke uitlokker van een aanval boezemfibrilleren.

Tot slot: hoewel snurken en slaapapneu vaak samengaan, is er volgens Copper geen verband tussen snurken op zich en hartritmestoornissen. ‘Het gaat echt om de lucht die je niet binnenkrijgt. Snurken alleen veroorzaakt dat niet.’

Veelgestelde vragen

Kan slaapapneu boezemfibrilleren veroorzaken?

Slaapapneu vergroot de kans op boezemfibrilleren, maar is niet de enige oorzaak. Zuurstoftekort, drukveranderingen in de borstkas en een verhoogde bloeddruk door slaapapneu kunnen bijdragen aan het ontstaan van deze hartritmestoornis.

Verdwijnt boezemfibrilleren als mijn slaapapneu behandeld wordt?

Dat verschilt per persoon. Verschillende Nederlandse cardiologen zien dat een deel van hun patiënten minder last heeft van boezemfibrilleren na behandeling van de slaapapneu, bij anderen blijft de hartritmestoornis bestaan.

Is snurken zonder slaapapneu ook een risico voor mijn hart?

Nee, snurken op zichzelf is volgens de huidige inzichten niet gekoppeld aan hartritmestoornissen. Het risico ontstaat door de ademstops die bij slaapapneu horen, niet door het geluid van het snurken.

Wat moet ik doen als ik zowel hartklachten als slaapklachten heb?

Bespreek beide klachten met uw huisarts of cardioloog. Bij een vermoeden van slaapapneu kunt u worden doorverwezen voor een slaaponderzoek, zodat de mogelijke samenhang in kaart wordt gebracht.