Dr. Kos: Bij vrouwen wordt slaapapneu vaak niet of laat herkend
Slaapapneu wordt van oudsher gezien als een aandoening van mannen die luid snurken. Dat beeld klopt niet. Vrouwen krijgen minstens zo vaak slaapapneu, maar de diagnose wordt bij hen vaker gemist of pas laat gesteld. Somnoloog Martijn Kos, oprichter van Ruysdael Slaapkliniek, legt uit hoe dat komt.
Waarom slaapapneu bij vrouwen vaak niet wordt herkend
Waarom wordt slaapapneu bij vrouwen vaker over het hoofd gezien?
Een deel van de verklaring is simpel: vrouwen weten vaak zelf niet dat ze snurken en zetten daarmee ook hun huisarts op het verkeerde been. Maar er speelt meer. Longarts-somnoloog Lisette Venekamp, medisch directeur van het Nederlands Slaap Instituut, legt uit dat vrouwen met slaapapneu vaak andere klachten hebben dan het klassieke beeld van snurken en ademstops. “Bij vrouwen uit de ziekte zich ook met andere klachten, zoals stemmingsstoornissen, klachten van burn-out, rusteloze benen en nachtmerries,” zegt Venekamp. “Bij mannen uit vermoeidheid zich in slaperigheid, terwijl vrouwen zich vaker algemeen vermoeid voelen” (DOQ.nl, 2023).
Er zit ook een medische verklaring achter. Volgens Venekamp worden vrouwen eerder wakker van een vernauwde luchtweg dan mannen, nog voordat er sprake is van een volledige ademstop. “Omdat vrouwen meer last van arousals hebben, krijgen ze eerder en meer klachten van slaapapneu dan mannen,” aldus Venekamp. Dat betekent dat vrouwen vaak al forse klachten hebben terwijl hun officiële ademstop-score (de AHI) nog laag is. Sommige artsen concluderen dan ten onrechte dat slaapapneu niet de oorzaak kan zijn, met als risico dat vrouwen zonder diagnose naar huis worden gestuurd.
Verandert dit na de overgang?
Ja. Vóór de menopauze hebben vrouwelijke hormonen een beschermende werking: ze helpen de luchtweg op spanning houden. Na de overgang valt die bescherming grotendeels weg en verdwijnt ook een groot deel van het verschil in snurken tussen mannen en vrouwen. Boven de 60 jaar snurkt naar schatting de helft van de vrouwen regelmatig. Bij postmenopauzale vrouwen ligt de kans op slaapapneu vrijwel gelijk aan die van mannen van dezelfde leeftijd (DOQ.nl, 2023; Kempenhaeghe).
Hoe herkent u het risico zelf?
Dr. Kos gaf tijdens een presentatie over dit onderwerp twee praktische adviezen mee aan het publiek:
- Test zelf of u snurkt met een app die geluid tijdens de slaap opneemt, bijvoorbeeld SnoreLab. Omdat u uw eigen gesnurk vaak niet hoort, kan dit een eerste aanwijzing geven.
- Doe een online vragenlijst om uw risico op slaapapneu in kaart te brengen, zoals de test op de website van Ruysdael Slaapkliniek.
Herkent u vooral vermoeidheid, een sombere stemming, rusteloze benen of nachtmerries, zonder dat snurken op de voorgrond staat? Bespreek dan toch de mogelijkheid van slaapapneu met uw huisarts, ook als u zelf niet aan deze aandoening zou denken.
Hoeveel mensen heeft dit eigenlijk?
Schattingen van het aantal Nederlanders met slaapapneu lopen uiteen. Nederlandse medische richtlijnen noemen een bandbreedte van 315.000 tot 500.000 mensen, terwijl recenter onderzoek wijst op een mogelijk hogere, tot dusver onderschatte prevalentie. Wat de meeste bronnen gemeen hebben: een groot deel van de mensen met slaapapneu weet niet dat ze de aandoening hebben en dat aandeel ligt bij vrouwen naar verwachting nog hoger dan bij mannen, precies omdat hun klachten minder snel worden herkend.
Veelgestelde vragen
Waarom wordt slaapapneu bij vrouwen minder snel herkend?
Vrouwen hebben vaker andere klachten dan het klassieke beeld van snurken en ademstops, zoals vermoeidheid, somberheid, rusteloze benen en nachtmerries. Ook worden vrouwen eerder wakker van een vernauwde luchtweg, waardoor hun officiële ademstop-score lager kan uitvallen terwijl de klachten al fors zijn.
Heeft de overgang invloed op slaapapneu?
Ja. Vóór de menopauze beschermen vrouwelijke hormonen de luchtweg. Na de overgang valt die bescherming weg en stijgt de kans op slaapapneu, tot een niveau dat vergelijkbaar is met mannen van dezelfde leeftijd.
Ik snurk niet, kan ik toch slaapapneu hebben?
Ja, zeker als vrouw. Veel vrouwen met slaapapneu snurken niet duidelijk hoorbaar of weten niet dat ze snurken. Andere klachten, zoals aanhoudende vermoeidheid of een sombere stemming, kunnen dan de belangrijkste aanwijzing zijn.
Wat moet ik doen als ik deze klachten herken?
Bespreek uw klachten met uw huisarts en noem daarbij expliciet dat u vermoedt dat slaapapneu een rol kan spelen, ook als snurken niet uw hoofdklacht is. Een online vragenlijst kan helpen om uw risico eerst zelf in te schatten.